ESQUEMA DA UNIDADE

5.1. O relevo de Galicia

5.2. Os climas e o medio natural de Galicia

TEMA (pregunta teórica)

· Diversidade climática galega e a súa influencia nos ríos e na vexetación.

- Diversidade climática.

- Os ríos de Galicia.

- A diversidade bioxeográfica.

PRÁCTICOS

- Comentario dun perfil topográfico O-E.

- Comentario de paisaxes naturais de Galicia (serras orientais, cuncas interiores e

tipoloxía das rías).

VOCABULARIO

Esteiro / Landa / Ría / Tómbolo (4)

TEMA 6 RISCOS E PROBLEMAS AMBIENTAIS

ESQUEMA DA UNIDADE

6.1. Repercusións ambientais da acción humana: Contaminación, cambio climático,

pegada ecolóxica.

5.2. Respostas e solucións cara á sustentabilidade.

5.3. A paisaxe:recurso común, interpretación e transformacións recentes.

5.4. O patrimonio natural español e categorías de protección.

TEMA (pregunta teórica)

· Repercusións ambientais da acción humana:

- Contaminación.

- Cambio climático.

- Pegada ecolóxica.

PRÁCTICOS

Os mapas poderán estar referidos a España ou Galicia.

- Mapas de riscos: xeolóxicos, climáticos (inundacións, temporais e secas).

- Estatísticas e mapas de erosión dos solos, desertización e incendios forestais.

- Comentario guiado de informes ou notas de prensa sobre contaminación.

- Mapas dos espazos protexidos (parques nacionais, parques naturais, reservas da

biosfera).

VOCABULARIO

Avaliación de impacto ambiental / Ecosistema / Efecto invernadoiro / Paisaxe (4)

http://ciug.cesga.es/PDF/xeodirec2012.pdf

ALGÚNS ENLACES RECOMENDADOS

A XEOGRAFÍA FÍSICA DE GALICIA

Atlas Climático de Galicia

http://unidades.climantica.org/resources/210/atlas.pdf

Información sobre as illas Cíes

http://es.wikipedia.org/wiki/Islas_C%C3%ADes  (ligazóns externos)

RISCOS E PROBLEMAS AMBIENTAIS

Contaminación de ríos en España

http://www.tecnun.es/asignaturas/Ecologia/Hipertexto/11CAgu/130RioLa.htm

Residuos sólidos urbanos

http://www.tecnun.es/asignaturas/Ecologia/Hipertexto/13Residu/110ReSolUrb.htm

Mapa de perigosidade sísmica

http://www.ign.es/espmap/mapas_riesgos_bach/Riesg_Mapa_03.htm

Mapa de riscos de desertificación

http://www.ign.es/espmap/mapas_riesgos_bach/Riesg_Mapa_08.htm

Mapas de riscos en xeral

http://www.ign.es/espmap/mapas_riesgos_bach.htm

Paisaxes naturais e problemas medioambientais

http://www.slideshare.net/xoseantongarcia/problemas-medioambientais-en-espaa-2861695

Riscos naturais en España

http://www.slideshare.net/xoseantongarcia/riscos-naturais-en-espaa

Pegada ecolóxica

http://gl.wikipedia.org/wiki/Pegada_ecol%C3%B3xica

http://www.youtube.com/watch?v=VNjnyjZYenQ

No primeiro trimestre do curso actual recibimos no Departamento de CCSS unha solicitude da profesora Luz para participar co Departamento de Inglés no Proxecto Comenius que se ven desenvolvendo dende hai anos no noso Instituto de Santomé de Freixeiro (Vigo). O profesor responsable da colaboración, Eduardo, estendeu a súa vez a invitación a outros profesores do Seminario.

A proposta inicial dos centros implicados en Comenius consistía na elaboración, a partir de materiais da plástica galega e de temática femenina, dun collage orixinal a realizar polos alumn@s de 4º  de ESO. A delegación de  Eduardo, que se reservaba a selección dos documentos motivadores e contextualizadores da actividade didáctica, aos compañeiros supostamente máis competentes en contidos de historia da arte galega, consistía na selección  de obras artísticas significativas preferentemente accesibles na nosa cidade, que inicialmente deberían ser 5 e finalmente só poderán  ser, por razóns presupostarias, 3.

O traballo de selección foi desenvolvido polos  alumn@s de Xª-Hª de Galicia (2º bach). Nunha primeira fase, realizaron enquisas aleatorias na web que terían como producto a elaboración de primarias presentacións PPT  que favoreceran o intercambio da experiencia e a posta en común. De resultas desta actividade chegamos a unha conclusión: o carácter renovador da plástica galega quedaba oculto por unha temática de apariencia historicista e socialmente ruralista afastada das realidades inmediatas dos alumn@s, que só podía superarse cun traballo de información sobre a conciencia política (de política cultural) que os “novos” artistas galegos tiñan do papel transformador da arte na sociedade de masas contemporáneas. Estabamos nesta segunda etapa cando se produce o pasamento de  Isaac (só temos un Isaac, unha encarnación da ética de Castelao, que nos envolve a todos os galegos, sen excepción). Como  recoñecemento e homenaxe optouse  pola “SERIE MULLERES” da Colección Cerámica de Sargadelos como o instrumento que filtrara de xeito obxectivo as obras dos pintores a elexir entre os representados na viguesa Pinacoteca Municipal Quiñones de León.

A serie de mulleres deseñadas exclusivamente por Isaac son pezas numeradas (1-2000) de tamaño aproximado de 12/13 cms composta por 9 figuras de cor rosada e peinado característico dos deseños de Isaac, quen ten afirmado, non sabemos se en broma, que están inspiradas nas mulleres que coñeceu estreitamente ao largo da súa vida (todas as pezas estan identificadas con nomes propios). Como deciamos, tentamos rastrear na súa expresividade corporal o canon ideal da muller  segundo a iconografía máis figurativa da arte renovadora da plástica galega do século pasado.

Algúns ligazóns de interese:

http://antoncastro.blogia.com/2012/010602-isaac-diaz-pardo-unha-entrevista-con-xesus-fraga.php

http://arelarte.blogspot.com/2010/04/seoane-laboratorio-de-formas-de-galicia.html

http://www.almargen.com.ar/?p=660

http://mayores.uji.es/proyectos/proyectos2007/Sargadelosceramica.pdf

http://centros.edu.xunta.es/iesilladetambo/departamentos/XeografiaHistoria/

arteAna/asXXgallego.PDF

Finalmente  o escrutinio deu como resultado a seguinte selección:

1º) Roberto González del Blanco, “A vendedora de froitas“

2º) Carlos Maside García, “Lavandeiras ao abeiro do rio“

3º) Manuel Torres González, “Campesiñas en repouso“.

GALICIA DURANTE OS SÉCULOS XVI A XIX

A EVOLUCIÓN DE GALICIA BAIXO OS AUSTRIAS.

8.1.1.- Organización institucional do reino de Galicia.

(1) 8.1.1.1/2/3.- A principios do s.XVI o reino de Galicia está integrado na Coroa de Castela. Na ausencia do rei, a maxistratura superior corresponde ao Gobernador que presidía a Audiencia (funcións executivas e xudiciais), establecida tralas revoltas irmandiñas da 2ª metade do s.XV con sede en: 1) A Coruña; 2) Santiago; 3) Vigo.

(2) 8.1.1.4.- A Xunta do Reino, constituida polos representantes das vilas galegas máis importantes, era a institución que, nominalmente máis que realmente, defendía os intereses de Galicia, sen representación nas Cortes de Castela ata o século: 1) XIX (1823); 2) XVIII (1723); 3) XVII (1623).

(3) 8.1.1.5.- A administración local estaba conformada polos Concellos, presididos por un : 1) Inquisidor; 2) Correxidor; 3) Contador de Facenda.

8.1.2.- As estancias rexias e os portos galegos.

(4) 8.1.2./2/3.- A importancia de Galicia na política da Monarquía é marxinal. Resulta significativa as escasas estancias reais no territorio galego, sempre con motivacións concretas moi interesadas para a Coroa (cfr., Carlos V e as Cortes de Santiago e A Coruña). Aínda así temos que salientar o labor diplomático do Conde de: 1) Lemos; 2) Monterrei; 3) Gondomar.

8.1.3.- A poboación.

(5) 8.1.3.1/2/3/4/5/6.- Durante o Antigo Réxime, a poboación de Galicia coñeceu un rexime de altas tasas de natalidade e mortalidade e consecuentemente dun crecemento moi lento. Habería , sin embargo, que diferenciar unha dinámica coa secuencia: 1) crecemento-crise-crecemento máis acusado; 2) crise-crecemento-crecemento máis acusado; 3) crise-crise menos acusada-crecemento.

ECONOMÍA E SOCIEDADE DURANTE OS Ss. XVI A XVII.

8.2.1.- A producción agraria.

(6) 8.2.1.1/2/3.- A agricultura galega nos ss. XVI-XIX coñeceu unha transformación espectacular a prol do aumento demográfico que se concretou no aumento do espacio cultivado e da productividade, pola supresión do barbeito e pola a introducción de novos cultivos, como: 1) o mijo; 2) a pataca; 3) o arroz.

(7) 8.2.1.4.- As prácticas agropecuarias en relación á estructura da propiedade da terra non amosou cambios desde a Baixa Idade Media coa consolidación dun complexo sistema de foros, especie de contratos: 1) de arrendamento; 2) de donación; 3) de compraventa.

8.2.2.- A artesanía, a pesca e o comercio.

(8) 8.2.2.1/2(3,4).- A producción artesanal e o comercio non experimentaron un crecemento comparable ás actividades agrarias ou as pesqueiras. Estas últimas, tiveron como incentivo a forte demanda: 1) portuguesa; 2) catalana; 3) castellana.

8.2.3.- A sociedade galega durante os ss. XVI e XVII

(9) 8.2.3.1.- Na estructura social de natureza estamental destaca a importancia do clero e da fidalguía na súa función de liderazgo e de encadramento da poboación, así como a organización dos sectores productivos para a defensa dos seus intereses corporativos en: 1) confrarías; 2) sindicatos; 2) irmandades.

8.3.- O SÉCULO XVIII: O REFORMISMO BORBÓNICO. 

8.3.1.- Política e administración na Galicia ilustrada.

(10) 8.3.1.1.- Na guerra de Sucesión (1700-14) coa que se instaura Monarquía hispánica unha dinastía borbónica, Galicia apoia as pretensións de Filipe de Anjou, futuro Filipe V o que conleva polo sistema de alianzas da época á apertura dunha fronte militar no: 1) sur de Galicia contra Portugal; 2) en todo o litoral contra a piratería inglesa; 3) nas serras orientais contra os partidarios do Archiduque Carlos.

(11) 8.3.1.2 (3).- Rematada a Guerra de Sucesión, Filipe V estableceu a Intendencia en A Coruña. A principal institución do novo organigrama político administrativo exercía as máximas competencias fiscais e militares da Coroa en Galicia. A súa consolidación tivo lugar durante o reinado de: 1) Luís I; 2) Fernando VI; 3) Carlos III.

8.3.2.- Desenvolvemento da economía galega no s. XVIII

(12) 8.3.2.1/2.- Ao largo do s.XVIII o sistema agrario galego chegou ao límite das sús posibilidades, tanto de extensión do “ager” como de fertilidade dos solos, e o crecemento da poboación acentuará a escaseza dando lugar a: 1) fames; 2) migracións estacionais; 3) a primeira é causa da segunda.

(13) 8.3.2.(3) 4.- As melloras técnicas e empresariais na pesca reflictan a introducción en Galicia desde o Mediterráneo dunha mentalidade burguesa. Entre as iniciativas endóxenas de desenvolvemento das novas estructuras económicas emerxentes (precapitalismo) salienta a personalidade : 1) de D. Raimundo Ibáñez; 2) do Marqués de Sargadelos; 3) un é o mesmo que o outro.

O SÉCULO XIX: O ESTADO LIBERAL

8.4.1.- O liberalismo en Galicia

(14) 8.4.1.1.- O manual afirma que a Guerra de Independencia tivo escasa incidencia no territorio galego. Pola contra, as festas institucionais (Reconquista en Vigo) e as populares (Os “xenerais” do introido no Deza) recollen profusamente a memoria daqueles anos. Entre as batallas destaca a de: 1) Pontesampaio; 2) Elvira (sic); 3) O Cañizo.

8.4.2.- O galeguismo.

(15) 8.4.2.1/2/3/4 Historiográficamente o carlismo galego, independentemente da participación campesiña, tiña un carácter político reaccionario. Derrotado o carlismo, o ideal rexionalista fronte á centralización administrativa liberal foi asumido polo pensamento democrático. Durante a Restauración as correntes conservadora e progresista estiveron personificadas en: 1) Manuel Brañas e Alfredo Murguía; 2) Alfredo Brañas e Manuel Murguía; 3) Eso, non ten interese por que foi hai moito tempo.

8.4.3.- As transformacións económicas.

(16) 8.4.3.1/2/3/4.- En contraposición co resto de España as leis desamortizadoras non supuxeron grandes cambios na estructura da propiedade da terra (os beneficiarios dos foros pasaron a ser burgueses de mentalidade rendista), o que aprazou a modernización do campo. No sector industrial, xunto o devalo da industria textil doméstica, destacan os progresos: 1) dos aserradeiros nas montañas; 2) das conserveiras nas Rías baixas; 3) dos encaixes de Camariñas.

(17) 8.4.3.6/7/8/9/10.- A estructura social durante o século XIX amosou un dinamismo moi escaso, que se reflicta: 1) na desvertebración liberal da sociedade tradicional; 2) na inexistencia case de feito de burguesía e de proletariado, 3) non hai contradicción entre as alternativas.

A ARTE E A CULTURA

8.5.1.- Aarte galega renacentista e barroca.

(18) 8.5.1.1/2/3.- Un dos trazos principais da arte galega no Antigo Réxime foi a súa riqueza, que se exemplifica no desenvolvemento monumental de Santiago de Compostela. Nomes fundamentais na arquitectura que non se poden deixar de mencionar son : 1) Domingo de Andrade e Casas Novóa; 2) Francisco de Moure e Mateo Prado; 3) Antonio Puga e Juan A. García de Bouzas.

8.5.2.- As achegas neoclásicas e o século XIX.

(19) 8.5.1.4/5/6 e 8.5.2.2.- Na escultura galega renacentista e barroca destaca pola esixencia do Cabildo compostelán a presencia de artistas extranxeiros que acabaron afincándose en Galicia, como os Gambino. Desta tradición xurdiría José Ferreiro. Entre as súa producción salientan a imaxinería do mosteiro de: 1) San Martín Pinario; 2) Sobrado dos Monxes; 3) San Benito de Lérez.

8.5.3.- O mundo cultural galego ata 1898.

(20) 8.5.3.1/2/3/4/5.- En contraste co esplendor literario medieval, a cultura galega non alcanzaría un papel relevante ata o s. XVIII cos ilustrados benedictinos Feixóo e Sarmiento e os renovadores da segunda mitade deste século das Luces. No oitocentos, emerxe un rexurdimento literario representado: 1) Eduardo Pondal e Curros Enríquez; 2) sobre todo por Rosalía de Castro; 3) dou por válidas as anteriores tal cal está redactadas.

RECUPERACIÓN DE MATERIAS PENDENTES. 1º BAC

HMC 1º BAC

Os alumnos de 2º de BACHARELATO que teñan pendente a materia de HISTORIA DO MUNDO CONTEMPORÁNEO de 1º de BACHARELATO poderán recuperala por avaliación continua mediante a realización dunha serie de actividades elaboradas polo profesor responsable do seu seguimento e DOUS EXAMES PARCIAIS, nos que se dividirá a materia en dúas partes. Os exercicios deberán presentarse feitos ata o día do exame como data límite.

Haberá DOUS EXAMES PARCIAIS ao longo do curso e dividirase a materia da maneira seguinte:

1º PARCIAL: Unidades 1-2-3-4-5-6-7

2º PARCIAL: Unidades 8-9-10-11-12-13

(Libro de texto Historia do Mundo Contemporáneo. Edit. Santillana.

ISBN: 978-84-8224-836-3)

No caso de suspender o alumnado poderá presentarse ás PROBAS FINAIS da convocatoria de Maio coa totalidade da materia. Se suspenden en maio terán dereito a unha PROBA EXTRAORDINARIA en setembro.

O profesor responsable do seu seguimento será o que imparta clase no curso no que estea matriculado o alumno ou alumna, que será tamén  o encargado da elaboración, vixilancia e corrección dos exames parciais e a vixilancia e corrección dos exames de maio e setembro elaborados polo departamento.

Calendario de probas:

1º PARCIAL: martes, 17 de xaneiro de 2011, ás 17:00 h., nas aulas do primeiro andar.

2º PARCIAL: martes, 10 de abril de 2011, ás 17:00 h., nas aulas do primeiro andar.

CONVOCATORIA DE MAIO E SETEMBRO : data a determinar pola Xefatura de Estudos.

CONTIDOS MÍNIMOS E CRITERIOS DE AVALIACIÓN

Os contidos mínimos e os criterios de avaliación serán os que figuran na programación do departamento do curso 2010-11.

Criterios de cualificación:

A nota final será a media dos dous parciais. As actividades valoraranse 1 punto como máximo. Na convocatoria de maio e de setemebro a nota final será a do exame e puntuarase sobre 10.

Características das probas:

O alumnado deberá contestar 5 PREGUNTAS, cada unha das cales se valorará en 2 puntos e terá as seguintes características: Haberá unha pregunta de DEFINICIÓNS ou respostas curtas. Unha ou dúas de COMENTARIO de mapas ou gráficos e a 3ª, 4ª e 5ª de PREGUNTAS TEÓRICAS.

1º BACHARELATO

CONTIDO

1º PARCIAL

TEMA 1- O ANTIGO RÉXIME

• Poboación, economía agraria e réxime señorial
• A sociedade dos privilexios
• O absolutismo e a súa práctica de goberno

Ilustración e crítica ao Antigo Réxime

ACTIVIDADES: Páx. 13. Cuestións de estudo: 1,2,3,4,5,6. Páx. 16. Cuestións de estudo: 7,8,9,10. Páx. 19. Cuestións de estudo: 11 y 12. Páx. 23: Cuestións de estudo: 13,14, 15 y 16. Páx. 26. Faino ti nº 22 e 23

TEMA 2 – A REVOLUCIÓN INDUSTRIAL

• As orixes da revolución industrial
• As industrias pioneiras
• Transportes, comercio e capitais
• A difusión da industrialización
• Liberalismo económico e capitalismo
• A sociedade de clases

ACTIVIDADES Páx. 46. PRÁTICAS, nº 25 Repaso do tema. Páx. 47. Traballo con documentos nº 26, 27 28 e 29.

TEMA 3- REVOLUCIÓNS LIBERAIS E NACIONALISMO

• A revolución americana
• As orixes da revolución francesa
• A revolución francesa
• A Europa napoleónica
• Restauración e revolución en Europa
• Os nacionalismos
• Pensamento, ciencia e cultura

ACTIVIDADES Páx. 76. PRÁCTICAS. Repaso do tema nº 30. Páx. 77. Traballo con documentos nº 31, 32, 33, 34 y 35

TEMA 4- OS CAMBIOS SOCIAIS. ORIXES E DESENVOLVEMENTO DO MOVEMENTO OBREIRO

• Unha sociedade urbana e industrial
• O predominio burgués
• Problemas sociais da industrialización
• As bases ideolóxicas do movemento obreiro
• Orixes e desenvolvemento do movemento obreiro
• A Primeira Internacional

ACTIVIDADES páx. 85, Cuestións de estudo: 1,2,3. Páx. 87, Cuestións de estudo 4,5,6,7. Páx. 91, Cuestións de estudo 8,9,10,11. Páx. 93, Cuestións de estudo 12, 13, 14, 15. Páx. 97, Cuestións de estudo 16, 17, 18, 19, 20. Páx. 99, Cuestións de estudo 21, 22, 23, 24, 25. Páx. 101 nº 28.

TEMA 5-  AS GRANDES POTENCIAS EUROPEAS

• A Inglaterra victoriana
• Francia: do II Imperio á III República
• O II Reich alemán
• Os imperios plurinacionais
• As relacións internacionais

ACTIVIDADES Páx. 123. Traballo con documentos nº 24, 25, 26, 27 y 28.

ACTIVIDADES Páx. 124 e 125. Técnicas de Historia.

TEMA 6- SEGUNDA REVOLUCIÓN INDUSTRIAL E IMPERIALISMO

• A segunda revolución industrial
• A expansión demográfica e as grandes migracións
• O imperialismo europeo
• O imperialismo non europeo

ACTIVIDADES Páx. 153. Traballo con documentos nº 21, 22, 23 y 24

TEMA 7- A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

• As causas da guerra
• A Gran Guerra
• Os tratados de paz e o novo mapa de Europa
• As consecuencias da guerra
• A Sociedade de Nacións e os problemas da posguerra

ACTIVIDADES Páx. 165. Cuestións de estudo 1, 2, 3, 4 y 5. Páx 169, Cuestións de estudo 6, 7, 8 y 9.Páx 171, Cuestións de estudo 10, 11, 12, 13 y 14. Páx. 173, Cuestións de estudo 15, 16 y 17. Páx 175, Cuestións de estudo 18, 19 y 20. Páx. 177 Traballo con documentos nº 22, 23, 24 y 25.

2º PARCIAL

TEMA 8- A REVOLUCIÓN RUSA E A URSS

• A Rusia tsarista a comezos do século XX
• A revolución de febreiro de 1917
• A revolución de outubro e o nacemento da URSS
• A URSS baixo a ditadura de Stalin

ACTIVIDADES Páx. 197. Traballo con documentos nº 21, 22, 23 y 24. Páx. 198 e 199 Técnicas de Historia nº 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 y 34

TEMA 9- OS PROBLEMAS ECONÓMICOS DE ENTREGUERRAS

• Os desequilibrios de la economía mundial
• A fráxil recuperación dos anos 20
• O crack de 1929 e a gran depresión
• As políticas económicas fronte á depresión
• Unha sociedade en transformación

ACTIVIDADES páx. 219. Traballo con documentos nº 24, 25, 26 e 27

TEMA 10- O ASCENSO DOS TOTALITARISMOS FASCISTA E NAZI

• Democracias e ditaduras na Europa de entreguerras
• Ideoloxías e bases sociais do fascismo
• A Italia fascista
• A alemaña nazi

ACTIVIDADES Pax. 225, Cuestións de estudo 1, 2, 3, 4 y 5. Páx. 227, Cuestións de estudo 6, 7, 8, 9, 10, 11 y 12. Páx. 231, Cuestións de estudo 13, 14, 15, 16 y 17. Páx. 237, Cuestións de estudo 18, 19, 20, 21 y 22

TEMA 11- A SEGUNDA GUERRA MUNDIAL

• Orixes e causas da guerra
• O desenvolvemento da guerra
• A “nova orde” nazi en Europa
• As consecuencias da guerra

ACTIVIDADES Páx. 248, Cuestións de estudo 1, 2, 3 y 4. Páx. 253, Cuestións de estudo 5, 6, 7 y 8. Páx. 255, Cuestións de estudo 9, 10, 11, 12 y 13. Páx. 259, Cuestións de estudo 14, 15, 16, 17 y 18. Páx 261 Traballo con documentos nº 20.

TEMA 12- A GUERRA FRÍA

• Xénese da Guerra Fría
• A máxima tensión
• A coexistencia pacífica
• Rebrote e final da guerra fría

ACTIVIDADES páx. 289, Traballo con documentos nº 25 e 26. Páx. 290, PRÁCTICAS. Faino ti nº 27, 28, 29, 30, 31 e 32. Páx. 291, Comprender o presente. Cuestións nº 33, 34, 35, 36 e 37.

TEMA 13- DESCOLONIZACIÓN E TERCEIRO MUNDO

• Concepto e causas da descolonización
• Etapas do proceso descolonizador
• A descolonización de Asia
• Oriente Próximo
• A descolonización de África
• A herdanza colonial

ACTIVIDADES páx. 315. Traballo con documentos nº 27, 28, 29 e 30. Páx. 316, O comentario dun mapa histórico nº 31, 32, 33 e 34. Páx. 317, Existe a África subsahariana?, Cuestións 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41 e 42.

CONTIDOS MÍNIMOS

• Coñecer as transformacións sociais e económicas da Europa do Antigo Réxime.
• Localizar nun eixe cronolóxico as personaxes e os feitos históricos máis salientados da historia de Europa nos séculos XVII e XVIII.
• Coñecer os problemas derivados do estancamento agrícola e do reparto desigual das terras na sociedade do Antigo Réxime.
• Explicar as características da industria e das manufacturas tradicionais.
• Analizar o papel do comercio marítimo no século XVIII e as políticas mercantilistas que aplicaron as monarquías absolutas para favorecer as exportacións.
• Describir a xerarquización da sociedade estamental, identificando os dereitos e deberes dos grupos privilexiados e non-privilexiados.
• Explicar a forma de exercer o poder das monarquías absolutas.
• Sintetizar as causas que desencadearon a caída do Antigo Réxime.
• Identificar as bases teóricas e os principais pensadores da Ilustración.
• Recoñecer os intentos reformistas do despotismo ilustrado.
• Coñecer as principais transformacións que se produciron en Gran Bretaña como consecuencia da primeira Revolución Industrial.
• Identificar os avances técnicos da Revolución Industrial e os sectores industriais pioneiros e recoñecer os factores que permitiron o aumento da productividade.
• Explicar as causas do crecemento demográfico do século XVIII.
• Recoñecer os factores que estimularon a mecanización da industria téxtil e os seus efectos no incremento da producción.
• Analizar a importancia do capital e dos investimentos na economía industrial.
• Explicar a doutrina do liberalismo económico e identificar ós seus defensores.
• Comprender o funcionamento do capitalismo industrial e os cambios experimentados na organización do traballo.
• Entender o poder económico e político da burguesía na sociedade industrial, e reflexionar sobre as condicións sociolaborais da clase obreira.
• Describir o crecemento e a evolución das cidades derivados da industrialización, así como as transformacións que experimentou a estructura familiar.
• Identificar a pervivencia da sociedade do Antigo Réxime nos países europeos.
• Recoñecer as principais causas da Revolución Francesa, identificar cronolóxicamente os momentos álxidos que a marcan e entender as súas repercusións a longo prazo.
• Identificar o proceso de xurdimento do bonapartismo.
• Analizar a época da Restauración e comprender o seu contido ideolóxico-político.
• Describir as diferentes fases da revolución liberal e entender as consecuencias que tivo nos diferentes países europeos.
• Identificar as diferencias entre o mapa europeo do Congreso de Viena e o posterior a 1848.
• Coñecer os procesos de unificación política de Italia e Alemania.
• Coñecer as manifestacións do nacionalismo fóra de Europa.
• Comprender o rápido proceso de modernización económica, social e política de Xapón no século XIX.
• Utilizar correctamente o vocabulario histórico de cada época.
• Analizar as condicións de vida e de traballo do proletariado durante o século XIX, comparándoas co estilo de vida da burguesía industrial e das novas clases dirixentes.
• Recoñecer as causas da conflictividade laboral do movemento obreiro e o xurdimento das primeiras formas de asociacionismo e de sindicalismo.
• Explicar as características de movementos como o ludismo e o cartismo, e saber contextualizalos no espacio e o tempo.
• Entender os postulados teóricos do socialismo utópico.
• Describir as relacións entre a burguesía liberal e o movemento obreiro xurdidos das revolucións de 1848.
• Coñecer as bases da teoría marxista, as súas obras e os seus principais defensores.
• Explicar as causas que provocaron a creación da Primeira Internacional.
• Coñecer cómo evolucionou o anarquismo a finais do século XIX, prestando especial atención ó proceso de configuración do anarcosindicalismo.
• Entender o papel da Segunda Internacional na evolución do socialismo.
• Utilizar correctamente o vocabulario específico deste período.
• Coñecer a organización política e a estructura social da Inglaterra victoriana.
• Coñecer a importancia dos movementos sufraxistas na loita pola consecución do dereito ó voto da muller.
• Analizar as causas da proclamación da III República francesa, a súa liña de actuación política e os problemas que tivo que afrontar.
• Recoñecer as repercusións políticas, económicas e ideolóxicas das unificacións italiana e alemana.
• Describir a organización política, socioeconómica e territorial do Reich imperialista e da Italia unificada.
• Recoñecer os elementos conservadores dos “antigos imperios” (austro-húngaro, ruso e otomano) e comparalos coas novas potencias europeas.
• Describir os sistemas de alianzas políticas que se estableceron entre as potencias europeas, de 1870 a 1914, centrándose, principalmente, na política exterior de Bismarck.
• Recoñecer as innovacións técnicas da Segunda Revolución Industrial.
• Coñecer as principais consecuencias da Segunda Revolución Industrial, en canto ó incremento da producción e os cambios na organización do traballo.
• Analizar as causas e as consecuencias da expansión imperialista europea do último cuarto do século XIX.
• Analizar o reparto de África e a ocupación de Asia a partir de mapas históricos.
• Describir as formas de organización e explotación dos territorios coloniais e valorar as súas repercusións na actual situación económica e social destes países.
• Coñecer as causas que desencadearon a Primeira Guerra Mundial.
• Describir as relacións internacionais previas á guerra, os intereses das grandes potencias e os conflictos que propiciaron as condicións idóneas para o estalido da guerra.
• Coñecer as alianzas entre os dous bloques enfrontados na Primeira Guerra Mundial.
• Explicar as causas inmediatas do estalido da Gran Guerra.
• Analizar as causas da extensión e mundialización do conflicto.
• Explicar o resultado dos tratados de paz e valora-la función das organizacións nacidas despois da guerra para garantir a paz e fomentar a colaboración internacional.
• Valorar as repercusións económicas, políticas e territoriais da Gran Guerra, cen-trándose no novo mapa de Europa despois do conflicto.
• Coñecer as características do Imperio tsarista a principios do século XX.
• Identificar as causas que desencadearon a revolución de 1905.
• Explicar cómo se produciu a revolución de febreiro de 1917 e a caída do tsarismo.
• Recoñecer o papel das ideas de Lenin no desenvolvemento da revolución.
• Describir cómo se produciu a toma do poder na xornada revolucionaria de outubro e cómo se concretou a construcción do primeiro Estado socialista.
• Explicar a función dos diferentes órganos que formaron o novo Estado soviético.
• Coñecer os principais conflictos da guerra civil e analizar as súas consecuencias.
• Describir os cambios que supuxo a aplicación da Nova Política Económica.
• Analizar o impacto que a revolución rusa tivo no resto de Europa e valora-las medidas adoptadas para difundir as ideas comunistas.
• Explicar as medidas políticas e económicas adoptadas polo estalinismo.
• Coñecer a represión e a política de terror exercida por Stalin durante os anos trinta.
• Entender as relacións internacionais da URSS desde 1917 ata 1941.
• Identificar as consecuencias económicas e os grandes desequilibrios financeiros internacionais xurdidos da Primeira Guerra Mundial.
• Entender as causas que explican o gran crecemento económico e a supremacía dos Estados Unidos durante os anos 20.
• Analizar as causas que provocaron o crac bolsista de 1929 e o desencadeamento da depresión económica xeneralizada.
• Comparar as medidas tomadas por diferentes gobernos para intentar recuperar a economía.
• Entender os elementos clave da doutrina económica proposta por Keynes.
• Relacionar a situación de crise económica dos anos 30 e os antecedentes históricos de Italia e Alemaña coa aparición do fascismo italiano e o nazismo alemán.
• Describir os factores que favoreceron o ascenso dos fascismos ó poder.
• Coñecer a ideoloxía e os intereses políticos e económicos dos réximes fascistas.
• Recoñecer as principais características da dictadura fascista italiana en materia política, económica e social.
• Identificar os principais trazos da ideoloxía nazi: fanatismo, pureza racial, persecución das minorías, antisemitismo, etc.
• Coñecer as causas que desencadearon a Segunda Guerra Mundial.
• Identificar as ofensivas máis importantes da Segunda Guerra Mundial e explicar a evolución do conflicto mediante a observación e a interpretación de mapas históricos.
• Describir as ofensivas aliadas que provocaron o afundimento das potencias do Eixe.
• Valorar as dimensión económicas e sociais do conflicto e a transcendencia histórica do bombardeo atómico sobre Hiroshima e Nagasaki.
• Coñecer as consecuencias inmediatas da guerra e a evolución do proceso de paz.
• Reflexionar sobre a traxedia do holocausto xudeu.
• Coñecer as principais conferencias de paz celebradas despois do conflicto.
• Valorar a importancia da creación da ONU e describir a composición.
• Analizar os cambios territoriais do mapa europeo despois da Segunda Guerra Mundial
• Coñecer as causas que explican a polarización do mundo en dous bloques antagónicos.
• Comprender a evolución dos EE UU e a URSS trala Segunda Guerra Mundial.
• Analizar a situación de Alemaña como eixe principal de diversos acontecementos da Guerra fría: do bloqueo de Berlín á caída do muro.
• Identificar as guerras de Corea e Vietnam como conflictos enmarcados no período da Guerra fría, e constatar a aparición de China como unha potencia mundial.
• Analizar as causas e as consecuencias da “crise dos mísiles”.
• Explicar as razóns que conduciron ó período de “coexistencia pacífica” dos anos 50 e 60, salientando os esforzos por limitar a carreira armamentista.
• Enumerar os conflictos dos anos 70 que provocaron o retorno á bipolarización.
• Analizar as causas da intervención de Estados Unidos en Latino América e, en especial, o soporte dado ós réximes dictatoriais; e identificar algúns dos principais protagonistas dos movementos revolucionarios centroamericanos.
• Coñecer os factores que permitiron o proceso de descolonización a partir da Segunda Guerra Mundial, e identifica-las súas principais etapas.
• Recoñecer a importancia da conferencia de Bandung no proceso descolonizador.
• Entender o concepto de neocolonialismo e analizar os problemas derivados da nova orde económica internacional.

CONTIDOS MÍNIMOS DE XEOGRAFÍA, Hº E ARTE DE GALICIA

• Identificar as características máis destacadas do relevo de Galicia.
• Coñecer os principais dominios bioclimáticos.
• Recoñecer as características da vexetación e solos .
• Identificar o tipo de poboamento do habitat galego.
• Analizar algúns exemplos representativos das paisaxes xeográficas resultantes da actividade humana no medio natural.

• Describir, a partir da observación da realidade, de fotografías, mapas e textos, as principais características do medio galego.
• Analizar algúns dos riscos e problemas medioambientais máis graves da comunidade: explotación desordenada dos recursos, lixos urbanos e industriais e incendios forestais, e avaliar os perigos que supoñen.
• Coñecer as características económicas e sociais da cultura castrexa.
• Valorar a importancia do foro en Galicia como fórmula  básica de contrato agrario feudal.
• Recoñecer a importancia do Camiño de Santiago e as peregrinacións na acumulación de poder económico das ordes monásticas.
• Situar cronolóxicamente os acontecementos e procesos máis relevantes da historia de Galicia.
• Describir  a organización territorial específica galega: parroquias e vilas.
• Coñecer as orixes da lingua galega e situar no tempo as épocas de esplendor, séculos escuros e rexurdimento.
• Identificar as dúas guerras irmadiñas situándoas no contexto dos conflictos entre nobreza e monarquía absoluta do século XIV.
• Coñecer as primeiras institucións de Galicia como froito da pacificación imposta polos Reis Católicos tralas guerras irmandiñas: Capitanía Xeral, Real Audiencia de Galicia e Xunta do Reino.
• Distinguir a ideoloxía e as tendencias políticas máis relevantes en cada etapa da evolución do galeguismo: provincialismo, rexionalismo e nacionalismo.
• Recoñecer as peculiaridades do proceso desamortizador do século XIX en Galicia.
• Valorar o traballo dos diputados do partido galeguista na Constitución de 1931 e o Estatuto de Autonomía de 1936.
• Coñecer os aspectos máis destacados do Estatuto de Autonomía de 1936 comparándoo co actual.
• Coñecer o proceso de formación e as funcións das institucións galegas actuais: Xunta de Galicia  e parlamento.
• Recoñecer os elementos da arquitectura románica galega relacionados co Camiño de Santiago así como os edificios máis representativos.
• Recoñecer as caracteríusticas e os edificios máis importantes do Barroco galego.
• Identificar as obras dos autores maís importantes da arte contemporánea galega e as vangardas.
• Clasificar empresas, a partir de datos concretos, segundo os seus trazos diferenciais e identificando as súas diferentes aportacións sociais e económicas á sociedade galega.

LOS CONFLICTOS DE AGUAS: UNA EVIDENCIA DE LA INTENSIFICACIÓN EN EL APROVECHAMIENTO DE ESTE RECURSO (3)

Toda esta problemática tuvo, aparte de la documentación de carácter judicial (pleitos, protocolos y concordias), clara plasmación en obras de los contemporáneos, constituyendo otra de sus principales fuentes de estudio. Xosé Candal (1993), en su estudio de los pleitos de aguas en el siglo XVIII, señala que el 95% de las causas analizadas tenían su origen en un conflicto por el uso del agua de riego en el campo, destacando las que afectaban al regadío de prados y a molinos, evidenciando así el problema de priorizar el aprovechamiento agrario frente al hidráulico. Las obras de época, como la de los ilustrados gallegos Pedro Antonio Sánchez, Francisco Somoza de Monsoriu o Lucas Labrada también proporcionan abundante información sobre posibles soluciones acerca de la insuficiencia de los mecanismos existentes para la resolución de los conflictos.

Con la instauración del Estado liberal se promulga una nueva legislación en el dominio y uso de las aguas; pero en Galicia todo ese cuerpo legislativo -que tiene su culminación en la Ley de Aguas de 1879 – parece no tener una incidencia destacada. De ahí que en el Congreso Agrícola Ganadero de Lugo del año 1906 se aprobase dentro de sus conclusiones la siguiente solicitud: “Que no siendo prácticas las disposiciones de la vigente ´ley de Aguas´sobre la concesión de las mismas, cuando se trata de cantidades pequeñas para regar fincas de corta extensión, como son casi todas las que en Galicia se hacen, se solicite de los poderes públicos la reforma de la ley y reglamento vigentes en el sentido de simplificar la tramitación de los expedientes (…) y resulten más económicos los gastos…” Tampoco existe constancia de la construcción de ningún embalse para riego en la Galicia del XIX y comienzos del XX. Con el avance de esta última centuria comienzan a aparecer proyectos de regadío, aunque no será hasta los años 60 y 70 cuando se intente con decisión la ejecución de parte de ellos –sin embargo, sus resultados se puedan calificar como bastante lamentables- (Guitián, 1985).

FONTE

DOMINIO, USO Y CONFLICTOS DE AGUAS EN LA AGRICULTURA GALLEGA CONTEMPORÁNEA.

AFONSO SÁNCHEZ REGUEIRO

http://grupo.us.es/ciberico/archivos_acrobat/zaracomun2sanchezreg.pdf

VIDEO: AS LEVADAS DE MADEIRA

http://www.tvi24.iol.pt/videos/video/13306532/545

LOS CONFLICTOS DE AGUAS: UNA EVIDENCIA DE LA INTENSIFICACIÓN EN EL APROVECHAMIENTO DE ESTE RECURSO (2)

La conflictividad entorno a los recursos hídricos no es un fenómeno contemporáneo. Desde finales del siglo XVIII se constata un notorio incremento de las concordias y pleitos y aún cuando las fuentes únicamente recogen aquellos conflictos que tuvieron constancia legal y por tanto escrita -el principal corpus de litigios sobre aguas se conserva en el Arquivo Histórico do Reino y procede de la antigua Real Audiencia- su abundancia evidencia una fuerte conflictividad por la apropiación del recurso. Aún a falta de datos se puede afirmar que los conflictos que no alcanzaron esa categoría documental debieron ser al menos de similar magnitud a los registrados; esta situación puede explicarse por una parte, a lo gravoso que podían resultar el costo de los pleitos y los desplazamientos -la Real Audiencia se encontraba en A Coruña-, pero también puede estar relacionado con la existencia dentro de la propia comunidad de mecanismos para solucionar los conflictos; así sucedía en tierras de Viana (Tenorio, 1914) y en las levadas de Arbo, un sofisticado sistema de riego de la provincia de Pontevedra (Vázquez Martínez, 1946).

En el largo proceso que tiene su origen a finales del siglo XVIII y que se caracteriza por una constante intensificación del sistema agrario gallego, el agua como recurso constituye un elemento de primer orden. En concreto, la búsqueda por aprovechar en la medida de lo posible los factores endógenos y la opción campesina por cereales como el maíz y por los cultivos pratenses y forrajeros como medio de sostener la creciente e importante cabaña ganadera, convierten los recursos hídricos en un bien deseado y necesario, siendo en este marco de transformaciones donde se debe buscar el origen de los numerosos conflictos de aguas, que alteraron en numerosas ocasiones servidumbres inmemoriales, concepto muy clarificador acerca de la situación del dominio de las aguas en el rural gallego: posesión continuada inmemorial o uso no interrumpido son las expresiones más empleadas en las obras de época, en clara referencia a una legitimación con base en la tradición y en el derecho consuetudinario (Tenorio, 1914; Vázquez Martínez, 1946).

FONTE

DOMINIO, USO Y CONFLICTOS DE AGUAS EN LA AGRICULTURA GALLEGA CONTEMPORÁNEA.

AFONSO SÁNCHEZ REGUEIRO

http://grupo.us.es/ciberico/archivos_acrobat/zaracomun2sanchezreg.pdf

LOS CONFLICTOS DE AGUAS: UNA EVIDENCIA DE LA INTENSIFICACIÓN EN EL APROVECHAMIENTO DE ESTE RECURSO (1)

A pesar de constituir un recurso abundante, resultado de las condiciones climáticas y edafológicas del NO peninsular, la utilización del regadío en la agricultura gallega constituye una realidad documentada cuando menos desde la Alta Edad Media. A partir del siglo XVIII con las técnicas de riego se intentó compensar la sequía estival, pero también, y esto es lo que puede resultar más interesante, conseguir unos mayores y mejores rendimientos en las producciones de un policultivo de carácter intensivo, la principal característica de la agricultura gallega; producciones de los que también se benefició la cabaña ganadera, el otro de los pilares básicos del sistema agrario gallego, en la forma de incipiente especialización, aún cuando ésta no se completaría hasta el impulso definitivo de la segunda mitad del siglo XX.

Por otra parte, esas mismas condiciones naturales de abundancia de agua del territorio gallego también hacen necesaria la utilización de técnicas especiales para el manejo de las aguas en las estaciones más lluviosas; sobre todo, con el objetivo de facilitar el drenaje de las tierras y evitar en la medida de lo posible el constante lavado del suelo provocado por las importantes cantidades de agua de infiltración que penetran en ellos. Se plantean, por lo tanto, dos necesidades básicas en el uso y manejo del agua en el sistema agrario gallego: el control del exceso en los períodos de mayores precipitaciones y el máximo aprovechamiento en los meses de estiaje.

FONTE

DOMINIO, USO Y CONFLICTOS DE AGUAS EN LA AGRICULTURA GALLEGA CONTEMPORÁNEA.

AFONSO SÁNCHEZ REGUEIRO

http://grupo.us.es/ciberico/archivos_acrobat/zaracomun2sanchezreg.pdf

LA TRILOGÍA AGUA, PLANTAS, PIEDRA.

PIEDRA

En la construcción es un principio básico el uso de los recursos cercanos (*). El material constructivo de los pazos gallegos es el granito, una roca telúrica compuesta de cuarzo, feldespato y mica; ese trinomio tan sabido esconde una diversidad entre la proporción de sus componentes  esenciales, sus texturas, colores, etc., pero aporta una unidad a la jardinería pacega (**).

La jardinería gallega está hecha en granito, desde los valados que circundan las fincas hasta los palacios y construcciones interiores, pasando por los elementos ornamentales del jardín: imaginería, bancos, mesas, fuentes y cualquier elemento decorativo. Por lo general se trata de piedra de color oscuro, tosca, de grano grueso, impropia para el trabajo fino y delicado; empero, esas características inadecuadas al lucimiento confieren a la escultura y arquitectura pacegas un sello inconfundible (***). A la vez, la estructura áspera de la piedra, de la que saltan pequeños granos si se frota con fuerza, evoca la erosión del tiempo y la nostalgia del pasado.

De esa forma, los que serían inconvenientes se convierten en caracteres originales de gran valor. Esa misma estructura de los granitos y el clima lluvioso gallego permiten el desarrollo de líquenes y de densos y extensos tapetes de musgos una simbiosis de piedra, arte y naturaleza viva al mismo tiempo.

(*) Es cierto que se han trasladado enormes bloques de piedra en bruto o labrada a lo largo de la historia en trasportes que ni siquiera imaginamos, pero eso no era tan frecuente.

(**) Unidad que coincide con la portuguesa del norte, lo que explica parte de las similitudes entres los jardines de las dos riberas del Miño/Minho.

(***) El resultado del trabajo con estos granitos tiene con frecuencia un aire naif, mezcla de ingenuidad y de arte salido de manos más voluntariosas que expertas, una esencia de cantero local que no tuvo ocasión de perfeccionar su arte.

FONTE:

Claves y tendencias en la jardinería de la Iberia atlántica

J. Izco.

Departamento de Botánica, Universidad de Santiago de Compostela.

http://www.150facultadefarmacia.com/simal/AFG/documentos/ponencia-izco.pdf

LA TRILOGÍA AGUA, PLANTAS, PIEDRA.

PLANTAS

La flora de la jardinería pacega es muy rica y los pazos guardan la historia botánica de los gustos de los dos o tres últimos siglos; no cabe duda, de que en esos espacios ajardinados se ha ido olvidando, al incorporar las especies nuevas, la flora que fue común en periodos anteriores. Así, es posible hablar de una flora ornamental gallega (*), sin duda condicionada por los factores ambientales, las modas universales de cada momento, las disponibilidades de adquisición, la relación de amistad o de parentesco mediante regalos, etc. 

La jardinería pacega formaba parte del espacio cerrado de la casa y de la finca asociada. El cierre no era sólo un medio de protección de acuerdo con el origen acastillado de los pazos o con el posterior de protección de los bienes, el cierre era también simbólico. El valado de los pazos era también marca de clase, de separación del medio rural donde se insertaba físicamente pero al que no pertenecía desde un punto de vista económico y social.

Esta dualidad se fue difuminando con la muerte paulatina de los pazos y el desarrollo progresivo de la población rural; una doble evolución que determinó la copia de muchas de las características de los pazos, entre ellas: la creación de pequeños o minúsculos jardines en las casas campesinas, con estructuras y plantas propias de las mansiones nobles y señoriales. El proceso se ha multiplicado en las últimas décadas con el incremento del nivel de vida, el aprovechamiento de la casa familiar rural como segunda vivienda, de recreo, y el desarrollo de núcleos residenciales localizados entre la urbe y el mundo agrario (Izco, 2002) (**).

(*) La flora ornamental leñosa presente en los pazos es muy diversa, con un centenar largo de especies, que se distribuyen sistemáticamente por 75 géneros (Rodríguez & Izco, 1994 b, 1995) con algunos ejemplares sobresalientes (Rodríguez & Izco, 2003) . Por grupos taxonómicos, que a su vez constituyen modelos estructurales y morfológicos comunes, destacan por su frecuencia de géneros las coníferas (Taxodiáceas, Pináceas, Cupresáceas) (Rodríguez & Izco, 1996).

(**) El conjunto de estos procesos determina la existencia de una flora ornamental gallega, identitaria, característica, cada vez más asentada por copia de los modelos, intercambio entre particulares y estímulo recíproco entre oferta viverista y demanda.

FONTE:

Claves y tendencias en la jardinería de la Iberia atlántica

J. Izco.

Departamento de Botánica, Universidad de Santiago de Compostela.

http://www.150facultadefarmacia.com/simal/AFG/documentos/ponencia-izco.pdf